De 4 gevaren van de voedselveiligheid

U kent ze wel. Alle schijnbaar gezonde producten in de supermarkt. Van handige fruitsapjes die beloven hetzelfde aantal vitamine te geven dan de dagelijkse aanbevolen twee stuks fruit. En de owh-zo gezond ontbijtgranen.

Maar niets is minder waar. Organisaties zoals de Consumentenbond vinden bij hun test geregeld hele product groepen die zich aanduiden als gezond, voornamelijk kinderen worden tegenwoordig gebruik als doelgroep. Door misleidende slogans te gebruiken en te vertellen dat er in deze lollie tien belangrijke vitamine zitten proberen zijn bijv. hun lollie's een gezond imago geven.

We kunnen vier vormen van voedselveiligheid onderscheiden. Daarvan zijn er drie 'klassiek' te noemen, namelijk de (Micro)-biologische, chemische en fysische voedselveiligheid. De vierde is biotechnologische voedselveiligheid.

(Micro-)Biologische gevaren

Micro-organismen zijn bijvoorbeeld schimmels, gisten en bacteriën. De meeste van de micro-organismen die wij kennen zijn nodig voor het in stand houden van onze leefomgeving. Slechts een minderheid is ziekteverwekkend. Besmetting kan overal plaatsvinden. Het kan gebeuren tijdens de productie, de bewaring, de verwerking, de verkoop of de bereiding van het voedsel of zijn grondstoffen. Maar de besmetting kan ook al in of op gewassen of dieren aanwezig zijn voordat zij worden geoogst of geslacht.

De besmetting kan ervoor zorgen dat we ziek worden. We krijgen dan last van een voedselinfectie of een voedselvergiftiging. De infectie word veroorzaakt door de bacteriën en de vergiftiging door dat geen wat zij achterlaten.

Chemische gevaren

Vreemde stoffen in onze voeding kunnen afkomstig zijn van het milieu of van het voedselproductieproces zelf. Er dient een onderscheid gemaakt te worden tussen additieven en contaminanten.

• Additieven zijn stoffen die om technische redenen bij het vervaardigen, verwerken, bereiden, behandelen, verpakken, vervoeren of opslaan van voedingsmiddelen bewust aan deze voedingsmiddelen worden toegevoegd teneinde te voldoen aan de eisen die de consument aan deze producten stelt. Voorbeelden zijn: bewaarmiddelen, smaakversterkers, stabilisatoren, kleurstoffen, voedingszuren, enzymen, anti-oxidantia.
  
  Het gebruik en de etikettering van additieven wordt wettelijke geregeld onder vorm van een zgn. 'positieve' lijst. Voedseladditieven worden dikwijls weergegeven met E-nummers, aangezien in de EU-landen additieven worden weergegeven met een E ervoor. De E verwijst naar een goedgekeurd additief. Maar er zijn dus ook additieven zonder E-nummer.
• Contaminanten daarentegen zijn stoffen die niet opzettelijk aan voedingsmiddelen. Deze stoffen komen veelal vanuit de omgeving in voedingsmiddelen terecht. Voorbeelden zijn gewasbeschermingsmiddelen, diergeneesmiddelen maar ook dioxines van vuilverbrandingsinstallaties.

Fysische gevaren

Fysische gevaren worden veroorzaakt door stukjes metaal, glas of plastic die in de voeding terecht kunnen komen. Deze vervuiling kan tijdens de oogst of tijdens het productieproces gebeuren. De voedingsindustrie beschikt meestal over zeer geavanceerde detectieapparatuur om vreemde voorwerpen te detecteren en te verwijderen.

Biotechnologische gevaren

Al jaren mogen genetisch gemodificeerde organismen niet zomaar worden gebruikt voor verwerking in levensmiddelen in de EU. Genetisch gemodificeerde organismen moeten eerst worden beoordeeld en veilig bevonden worden. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (de EAV, oftewel de EFSA), die gevestigd is in Brussel, beoordeelt of genetisch gemodificeerd voedsel veilig is.

Wat vindt de consument van voedselveiligheid?

Consumenten hebben in het algemeen een hoog vertrouwen in de veiligheid van voedsel. Bij een onderzoek in 2005 (Consumentenmonitor VWA) gaf de meerderheid van de consumenten (71%) aan zich geen zorgen te maken over voeding of de productie van voedingsmiddelen. In een open vraag geven consumenten die zich wel ergens zorgen maken aan dat zij vooral bezorgd zijn over de aanwezigheid van (kunstmatige) toevoegingen in producten, het gebruik van bestrijdingsmiddelen, hormonen en de toepassing van genetische modificatie bij het verbouwen van gewassen.

Van de partijen in de voedselketen worden voedingsmiddelenfabrikanten meer dan boeren en winkeliers verantwoordelijk geacht voor de veiligheid van voedingsmiddelen. Behalve aan fabrikanten wordt daarnaast een hoge mate van verantwoordelijkheid toegekend aan de Voedsel en Waren Autoriteit en de overheid.

Wanneer het om bederfelijke producten gaat zoals kip en kant-en-klaarmaaltijden, dan houden consumenten de supermarkt daarvoor óók verantwoordelijk, ook al heeft de producent het incident veroorzaakt. "Maatregelen die partijen nemen om het vertrouwen van de consument weer terug te winnen, hebben meestal weinig effect. Openheid bieden en compassie ten tijde van het incident tonen helpen wel. " Aldus Vincent Wiegerinck in zijn promotieonderzoek in 2006.

Meer artikelen in rubriek: voedselveiligheid (41)

Meer artikelen

HACCP Advies Weblog

Gemak Van HACCP Software Hoe software HACCP, Kwaliteit, Legionella gemakkelijker maakte Neem een groot internationaal bekende hotelketen.

HACCP En Temperatuurcontroles HACCP met een juiste en tijdige temperatuurcontrole heeft u weinig kans op derving Eindelijk is het weer lekker en warm weer.

HACCP Risk Evaluation HACCP risk evaluation; necessary component of an audit You as entrepreneur think about your business, for example, producing good food products.

VWA Op Bezoek De VWA, hoe stelt u zich daarop in? Kans of bedreiging? Hoe groot is de kans op een bezoek? Wat vergroot de kans op controles? Is er een relatie tussen de warenklachtenlijn en controle? Inspectie aangekondigd of niet? En kent u dat gevoel? Er meldt zich iemand aan de deur.

HACCP Van A Naar B Wat betekent HACCP? En wat is een eerste belangrijke stap? Een HACCP stappenplan Stel uw business is voedingsmiddelen.